Skip to content

Umorzenie postępowania o stalking

stalking uporczywe nekanie art. 190a kodeks karny blog adwokat pomoc prawna zazalenie
zdjęcie pochodzi z serwisu flickr.com

Jeśli padłeś ofiarą stalkingu i zdarzyło ci się, że postępowanie w sprawie uporczywego nękania zostało umorzone, dobrze wiedzieć co robić dalej i że na takie postanowienie o umorzeniu pokrzywdzonemu przysługuje prawo złożenia zażalenia. Taki środek odwoławczy przysługuje też na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Są to podstawowe prawa, z jakimi ofiara uporczywego nękania powinna się zapoznać, bo jak wynika ze statystyk gros spraw jest umarzanych; przykładowo na terenie Warszawy jest umarzanych ok. 38% spraw w sprawach o czyn z art. 190a kodeksu karnego (więcej na ten temat pisałam tutaj: Stalking po warszawsku- statystyka dot. uporczywego nękania). Dlatego dziś właśnie o zażaleniu na postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie o stalking.

Postanowienie o umorzeniu sprawy

Zacznę od kwestii podstawowych, choć niektórym mogą się one wydawać zbędne. Otóż zwracam uwagę, że pierwszą rzeczą, jaką powinieneś zrobić po otrzymaniu postanowienia o umorzeniu twojej sprawy o stalking (jako, że zapewne będzie to twoja pierwsza styczność z tym pismem), to odnotowanie, kiedy to się stało, najlepiej poprzez wpisanie daty na samym piśmie. Wiele osób zapomina, że zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia (lub w ogóle nie zapoznaje się z pouczeniem, choć są to informacje tam właśnie zawarte) i zgłasza się o pomoc kiedy już jest za późno. Oczywiście istnieje coś takiego, jak instytucja przywrócenia terminu, tylko że z mojego doświadczenia wynika, że osoby, które nie dotrzymały owego 7miodniowego terminu, zrobiły to z własnej winy, a nie z powodów leżących nie po ich stronie, np. z powodu choroby. Jeśli natomiast zapomniałeś zapisać kiedy doręczono ci postanowienie, a posiadasz kopertę, to sprawę da się jeszcze uratować w ten sposób, że po numerze nadawczym możesz sprawdzić losy przesyłki na stronie Poczty Polskiej. W zakładce „Śledzenie przesyłek”, po wpisaniu numeru, powinna wyświetlić się data doręczenia (nie będę się tu rozpisywać na temat obliczania terminów, bo nie chcę powielać tego, co już przerobiono wiele razy- w Internecie znajdziesz dużo artykułów na ten temat).

Przechodząc do samego postanowienia o umorzeniu, to klienci, którzy zwracają się do mnie z taką kwestią, są zdziwieni, że postanowienie nie posiada uzasadnienia albo to uzasadnienie jest lakoniczne, np. składające się z dwóch zdań. Niestety, zgodnie z art. 325e § 1 k.p.k. ani postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia, ani postanowienie o umorzeniu dochodzenia nie wymagają uzasadnienia. Dlatego też możemy się nigdy nie dowiedzieć co tak naprawdę kierowało wydającym postanowienie, że wydała taką a nie inną decyzję. Ktoś mógłby tutaj wtrącić, że przecież istnieje coś takiego  w polskiej procedurze karnej jak „ustne powody rozstrzygnięcia” (zgodnie z art. 325e § 1 k.p.k. na wniosek strony organ prowadzący dochodzenie podaje ustnie najważniejsze powody rozstrzygnięcia), ale przyznam, że w całej mojej praktyce zawodowej nie spotkałam się z tym ani razu. Ściślej, ja zapytałam pewną prokurator o powody umorzenia, ale mi odmówiono podania powodów (moje zażalenie zostało później przez tę samą panią prokurator uwzględnione, innymi słowy – przyznała mi rację, co przyjęłam z nieukrywaną satysfakcją).

Od uzasadnienia postanowienia trzeba odróżnić przyczynę umorzenia, która zawsze musi być wskazana. Zazwyczaj są to powody wskazane w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. Na przykład „czy nie zawiera znamion” albo „brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia”. Zazwyczaj też taką decyzję podejmuje konkretny policjant prowadzący sprawę, a prokurator tylko postanowienie o umorzeniu zatwierdza.

Zażalenie na umorzenie

Podjęcie decyzji o sporządzaniu zażalenie na postanowienie o umorzeniu sprawy o stalking powinno opierać się na wiedzy, co w twojej sprawie zostało zrobione, czego nie zrobiono choć można było oraz czy to, co zostało zrobione, zostało zrobione dobrze, zgodnie z obowiązującymi przepisami.  Zanim przystąpisz do pisania, powinieneś zapoznać się z aktami sprawy i zadać sobie następujące pytania:

  1. Czy przeprowadzono wszystkie niezbędne dowody w sprawie tzn. czy przesłuchano świadków, o których wnioskowałeś, czy prokuratura zwróciła się do operatora telekomunikacyjnego o bilingi, czy zabezpieczono nagrania z monitoringu itp. Składanie wniosków dowodowych jest uprawieniem pokrzywdzonego, a nie jego obowiązkiem, więc nawet jeśli nie wykazałeś inicjatywy w tym zakresie, to same organy ścigania powinny dokonywać czynności sprawdzających.
  2. Jeśli nie przeprowadzono wszystkich dowodów, o które wnioskowałeś, to czy wydano postanowienie o ich oddaleniu? Zgodnie z art. 170 § 3 k.p.k. oddalenie wniosku dowodowego następuje w formie postanowienia. Brak postanowienia o oddaleniu wniosku może być zarzutem zażalenia. Są bowiem orzeczenia Sądu Najwyższego, zgodnie z którymi, jeżeli organ nie dostosuje się do wymogu aby decyzja o oddaleniu wniosku dowodowego zapadała w formie postanowienia, czyli nie wyda postanowienia o oddaleniu wniosków dowodowych i nie przeprowadzi żądanych dowodów, to narusza on prawo procesowe w postaci art. 170 § 3 k.p.k.
  3. Czy postępowanie było prowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami? Przykładowo, jeśli składałeś wniosek o udział w  czynnościach postępowania, to czy zostałeś zawiadomiony np. o terminie przesłuchania świadka i umożliwiono ci udział w takim przesłuchaniu? Jak pisałam już we wcześniejszych postach, jako pokrzywdzony masz prawo wziąć udział w czynnościach dochodzenia, trzeba tylko taki wniosek złożyć. Więcej na ten temat tutaj: Prawa ofiary stalkingu na etapie dochodzenia. Takie nieprawidłowości też mogą stanowić zarzut zażalenia. Lekceważenie bowiem przez policję czy prokuraturę reguł z art. 315 k.p.k. należy uznać za rażące naruszenie obowiązków procesowych. Oczywistym jest bowiem, że udział pokrzywdzonego, względnie jego pełnomocnika, w przesłuchaniu świadków, chociażby poprzez zadawanie określonych pytań, może spowodować ujawnienie okoliczności, mających istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Dlatego też możesz domagać się w zażaleniu aby w dalszym toku postępowania powtórzyć te czynności procesowe, o których pokrzywdzony nie został poinformowany ani doń dopuszczony.
  4. Czy z dowodów, które przeprowadzono wyciągnięto dobre wnioski? Dla lepszego zobrazowania o czym piszę, posłużę się autentycznym przykładem w jednej z spraw o stalking, które prowadziłam. Otóż sprawca nachodził ofiarę w sklepie gdzie pracowała, nawet po kilka razy w tygodniu. Była to jedna z wielu form nękania poza wysyłaniem wiadomości sms. Stalker tłumaczył się, że przychodził do owego sklepu po zakupy. I policjant, który go przesłuchiwał w charakterze świadka dał mu wiarę, a następnie postępowanie umorzył z powodu braku znamion czynu zabronionego. Taki wniosek wyciągnięty przez policjanta z zeznań był po prostu sprzeczny z materiałem dowodowym, w szczególności, że sama pokrzywdzona i jej przełożony zeznali, że sprawca przychodził do sklepu, nie robił sprawunków, a jedynie awanturował się i domagał się rozmowy ze swoją ofiarą.

Powyżej podałam tylko przykładowe kwestie, nad jakimi powinieneś się zastanowić przed złożeniem zażalenia i tylko kilka zarzutów, jakie możesz sformułować. Wiele osób może w tym momencie stwierdzić, że ale przecież złożenie zażalenia nic nie kosztuje (nie ma opłaty tak jak w sprawach cywilnych), więc w sumie nie ma ryzyka, po co się zastanawiać skoro nic się nie straci, trzeba „żalić”. Niestety takie stanowisko wynika z nieznajomości prawa. Proszę bowiem pamiętać, że sąd rozpoznający zażalenie ma prawo stwierdzić, że czyn nie stanowi co prawda przestępstwa uporczywego nękania, a jedynie wykroczenie z art. 107 kw, które to stanowisko wiąże potem policję i prokuraturę. A takie wykroczenie złośliwego niepokojenia nie jest ściganym na wniosek, więc potem ze sprawy nie można się – potocznie mówiąc- wycofać. Nie można, tak jak w przypadku stalkingu, cofnąć wniosku o ściganie. Może się zatem zdarzyć, że wszczynając sprawę o uporczywe nękanie, a następnie zażalenie, pokrzywdzony zostanie „tylko” z wykroczeniem. Znam wiele osób, które nie są po prostu zainteresowane sprawą o wykroczenie i angażowanie swojego czasu (np. na przesłuchanie przed sądem) w błahą sprawę (więcej na ten temat pisałam tutaj: Wykroczenie z art. 107 kw zamiast stalkingu).

Kończąc temat samego zażalenia, to w internecie można znaleźć mnóstwo wzorów takich pism, jedne są lepsze, inne gorsze. Niestety wadą ich wszystkich jest to, że nie są dopasowane do konkretnej sprawy. Nie muszę chyba nikogo przekonywać, że zażalenie powinno być szyte na miarę jak garnitur. Jeśli więc nie czujesz się na siłach aby samodzielnie sporządzić takie pismo, a potem je popierać w sądzie na posiedzeniu, zleć to profesjonaliście.

Złożyłem zażalenie i co dalej?

Po złożeniu zażalenia na postanowienie o umorzeniu sprawy o stalking, scenariuszy może być naprawdę wiele. Poniżej kilka przykładowych, przy założeniu, że zażalenie wniosłeś w terminie i nie ma braków formalnych:

  • prokuratura przychyli się do twojego zażalenia – oznacza to w wielkim uproszczeniu, że się z tobą zgadza; wówczas akta w ogóle nie będą przesyłane do sądu, żeby twój środek odwoławczy rozpoznać, a postępowanie będzie toczyć się dalej. Od razu naprowadzam, że takie sytuacje są stosunkowo rzadkie, osobiście udało mi się kilka razy przekonać prokuratora, że nie miał racji umarzając sprawę o stalking, ale w ciągu minionych ośmiu lat sytuacje takie mogę policzyć na palcach jednej ręki. Tak na marginesie -to, że prokurator uwzględni twoje zażalenie nie oznacza jeszcze, że potem postępowania znowu nie umorzy. Może się zdarzyć bowiem tak, że stwierdzi, że jednak nie ma podstaw do kierowania aktu oskarżenia do sądu i postępowanie umorzy ponownie;
  • prokurator prześle zażalenie wraz z aktami do sądu rejonowego, który wyznaczy posiedzenie, rozpatrzy pismo i podejmie decyzję – albo postanowienie o umorzeniu uchyli albo też zażalenie uwzględni;
  • jeśli sąd uchyli postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego to jednocześnie wskaże powody tego uchylenia, a w miarę potrzeby także okoliczności, które należy wyjaśnić, lub czynności, które należy przeprowadzić. Wskazania te są dla organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze wiążące (zgodnie z art. 330 § 1 k.p.k.).

Uwzględnienie zażalenia, nawet przez sąd, również sprawy nie kończy. Pokrzywdzony może powiedzieć, że odniósł jakiś sukces dopiero po skierowaniu do sądu aktu oskarżenia, względnie po zawarciu z podejrzanym ugody i uzyskaniu odpowiedniego zadośćuczynienia.

 

Zażalenie na umorzenie sprawy o stalking- wzór

Poniżej kupisz wzór zażalenia na postanowienie o umorzeniu dochodzenia. Wpisz swój adres e-mail aby kupić.

Wzór zażalenia na umorzenie dochodzenia. Kup terazOświadczam, że akceptuję regulamin.

One thought on “Umorzenie postępowania o stalking Leave a comment

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: