Co zrobić jeśli ktoś się za ciebie podszywa w Internecie? Jak reagować jeśli ktoś wykorzystuje twoje dane, założył konto na twoje nazwisko na Facebooku i cię kompromituje? Co grozi za kradzież tożsamości?
Podszywanie się pod inną osobę, na przykład w Internecie, może być przestępstwem. Warto więc wiedzieć, co zrobić, jeśli ktoś się za ciebie podszywa. Jak reagować jeśli ktoś wykorzystuje twoje dane, założył konto na twoje nazwisko np. na Facebooku i cię kompromituje? Co grozi za wykorzystywanie wizerunku innych osób?
Podszywanie się pod inną osobę, wykorzystywanie jej wizerunku lub innych jej danych osobowych w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej jest przestępstwem. Kodeks karny, konkretnie art. 190a paragraf 2 wskazuje, że czyny takie są zagrożone karą pozbawienia wolności.
A dokładnie przepis ten czyli art. 190a § 2 kodeksu karnego stanowi, że podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8, kto, podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, inne jej dane osobowe lub inne dane, za pomocą których jest ona publicznie identyfikowana, w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej.
Więc stalking czyli uporczywe nękanie oraz kradzież tożsamości zostały umieszczone w tym samym artykule kodeksu karnego- 190a.
Podszywanie się pod inna osobę jest inaczej nazywane kradzieżą tożsamości.
Poniżej znajdziesz szczegóły, kiedy mamy do czynienia z przestępstwem podszywania się? Aby można mówić, że mamy do czynienia z przestępstwem przywłaszczenie tożsamości pokrzywdzonego z art. 190 a § 2 kodeksu karnego, musimy ustalić najpierw:
W swojej praktyce zawodowej jako adwokat bardzo często spotykam się z sytuacjami, kiedy moi klienci padają ofiarą jednocześnie stalkingu i podszywania (o przestępstwie nękanie przeczytasz np tu: Czym jest stalking). Choć oczywiście może występować też bez elementu nękania. Oto przykład.
Moja klientka była w związku nieformalnym z mężczyzną przez ok. 2 lata. W trakcie trwania związku często się kłócili, on był zaborczy i próbował ją kontrolować. Zabierał jej telefon, sprawdzał, dokąd jeździ, wszczynał awantury itp.
Kiedy moja klientka zakomunikowała partnerowi, że to koniec, że z nim zrywa, on wpadł w szał. Oczywiście nie respektował jej próśb o zaprzestanie kontaktu. Mężczyzn telefonował do niej nawet po kilknaście razy w ciągu dnia, wysyłał wiadomości, przychodził pod jej dom. I to trwało przez miesiąc. Następnie, chcąc się na niej zemścić, umieścił na portalu internetowym z ogłoszeniami erotycznymi zdjęcie byłej partnerki oraz jej numer telefonu. Oczywiście napisał, podszywają się pod nią, że ona szuka partnerów seksualnych, że jest otwarta na różne eksperymenty itp.
Moja klientka odbierała potem telefony od osób zaintersowanych tym ogłoszeniem. I tak się dowiedziała, że były partner się pod nią podszywa. To klasyczny przykład kradzieży tożsamości.
Innym klasycznym przykładem kradzieży tożsamości, są sytuacje, kiedy ktoś ukradnie nam dowód osobisty, a potem na nasze dane otrzyma pożyczkę w banku. Takiej osobie, pod którą się podszyto, grożą oczywiście dotkliwe konsekwencje finansowe, bo to ofiara będzie zobowiązana spłacać raty. Chyba że zostanie udowodnione, że ktoś się pod nią podszył. Tu w grę wchodzi również badanie odpowiedzialności banku, czy np. prawidłowo dokonano weryfikacji dokumentu i osoby, która ubiegała się o pożyczkę.
Jeśli zauważyłeś, że ktoś na przykład założył na twoje dane fałszywe konto na Facebooku lub też że twój wizerunek jest wykorzystywany w Internecie w sposób bezprawny, opisany powyżej, powinieneś sprawę zgłosić organom ścigania, policji lub prokuraturze.
O tym gdzie konkretnie się udać, w jakiej formie zgłosić stalking pisałam tutaj: Uporczywe nękanie – gdzie zgłosić? Ale te informacje mają zastosowanie również do zgłoszenia podszywania.
Pamiętaj, że stalking polegający na podszywaniu się pod inną osobę jest przestępstwem ściganym jedynie na wniosek ofiary. Bez wniosku pokrzywdzonego ani prokuratura, ani policja nie zajmą się ściganiem stalkera.
Jak pisałam już wcześniej jedynie tzw. typ kwalifikowany stalkingu z art. 190a § 3 kodeksu karnego, czyli jeżeli w wyniku stalkingu, pokrzywdzony targnie się na własne życie, jest ścigany w trybie publicznoskargowym z urzędu.
Za podszywanie się możesz uzyskać zadośćuczynienie, przeczytasz o tym tu: Zadośćuczynienie za nękanie.
Podszywanie się pod inną osobę to przestępstwo jeśli zostaną spełnione wszystkie przesłanki łącznie, o których pisałam wyżej. Jeśli jednak ktoś wykorzystuje twój wizerunek, ale masz wątpliwości czy doszło do takiego przestępstwa stalkingu z art. 190a paragraf 2 kodeksu karnego, to zamiast zgłaszać przestępstwo, możesz też skorzystać z ochrony jakie, poza kodeksem karnym, dają ci inne ustawy. Przykładowo, kwestie rozpowszechniania wizerunku zostały także uregulowane w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych (art. 81). Czy w kodeksie cywilnym (art. 23 i 24 k.c.).
Możesz również rozważyć zawiadomienie prokuratury o kradzieży tożsamości i jednocześnie złożenie pozwu i dochodzenie swoich praw w postępowaniu cywilnym
Może zainteresuje cie też ten wpis: Pozew za nękanie- jak uzyskać zadośćuczynienie w sądzie cywilnym?
Dla lepszego zobrazowania, o co chodzi z tą kradzieżą tożsamości, poniżej opisuję sprawę, która miała swój finał w sądzie.
Stan faktyczny sprawy przedstawiał się mniej więcej tak: oskarżony i pokrzywdzona byli małżeństwem. U kobiety zdiagnozowano chorobę afektywną dwubiegunową, leczyła się m.in. w szpitalu. Ale nie ujawniała tych faktów ani znajomym, ani współpracownikom obawiając się ich reakcji na tę informację.
Małżonkowie po kilkunastu latach małżeństwa się rozstali. Oskarżony mężczyzna pozostając z żoną w konflikcie związanym z ich rozstaniem, wykorzystując fakt, iż żona używała wcześniej jego komputera do logowania się na swojej poczcie mailowej oraz koncie na portalu Facebook – w związku z czym na urządzeniu tym pozostały informacje dotyczące jej haseł zabezpieczających – podszył się pod pokrzywdzoną.
W tej sprawie oskarżony m.in. podawał się za żonę w Internecie i korespondował z jej znajomymi na Facebooku. Umieszczał na ogólnodostępnym profilu pokrzywdzonej informację dotyczącą stanu jej zdrowia psychicznego. Ujawnił m.in. fakt, iż cierpi ona na chorobę afektywną dwubiegunową. Poza tym mienił hasło do profilu. I uniemożliwił jej tym samym dostęp do informacji tam zawartych.
Oskarżony zredagował informację o pokrzywdzonej w taki sposób, by została ona odebrana jako oświadczenie samej pokrzywdzonej. Czyli klasyczna kradzież tożsamości.
Panu postawiono zarzut z art. 190a paragraf 2 kodeksu karnego. Ale oprócz tego zarzucono oskarżonemu, że hasło do profilu żony na portalu uzyskał po uprzednim przełamaniu informatycznego zabezpieczenia poprzez wykorzystanie oprogramowania służącego do uzyskania hasła. A to już oddzielne przestępstwo z art. 267 kk.
Ten wątek włamania na portal, wykorzystywania oprogramowania łamiącego hasła, jest w sprawie równie ciekawy. W toku postępowania okazało się bowiem, że sam oskarżony twierdził, że nie przełamywał haseł dostępu do profilu pokrzywdzonej, ani też do jej skrzynki mailowej. Oskarżony przyznał natomiast, że skorzystał z faktu, iż hasła te były „przechowywane” w ramach ustawień jego komputera.
Sąd powołał biegłego, biegły zbadał komputer. Ale uwaga- opinia biegłego z zakresu informatyki nie dała odpowiedzi jak było naprawdę. Bo pokrzywdzona dokonała przeinstalowania systemu operacyjnego.
Sąd uwierzył oskarżonemu. Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie brak jest innych, wiarygodnych dowodów poddających w wątpliwość prawdziwość wersji wydarzeń prezentowanej przez niego.
Innymi słowy, zarzut przełamania zabezpieczeń i posługiwania się oprogramowaniem do łamania haseł, czyli zarzut z art. 267 kk, okazał się niezasadny.
W tej konkretnej sprawie, oskarżony zmienił jednak hasło dostępowe do profilu pokrzywdzonej na Facebooku i uniemożliwił jej tym samym dostęp do znajdującym się na nim informacji. Powyższe oznacza, że wyczerpał on swoim zachowaniem znamiona czynu zabronionego z art. 268a § 1 kodeksu karnego.
Pamiętaj zatem, że jeśli i ciebie spotka taka sytuacja, masz prawo domagać się ukarania sprawcy nie tylko za stalking z art. 190a paragraf 2 kk, ale też za przestępstwo z art. 268a paragraf 1 kk.
Lepiej jednak zapobiegać niż leczyć, zatem przestroga. Nie korzystaj z opcji zapamiętywania haseł do portali społecznościowych czy skrzynek mailowych na takich urządzeniach, do których dostęp mają inne osoby.
O konsekwencjach, które grożą za kradzież tożsamości, możesz przeczytać także tutaj: Za wpisy z cudzego konta na Facebooku można trafić do więzienia
Jeśli chodzi o kwestie naprawienia krzywd, to pokrzywdzona domagała się od sprawcy kradzieży tożsamości zadośćuczynienia w kwocie 20.000 zł. Sąd uznał jednak, że taka kwota jest wygórowana. Co wpłynęło na taką opinię? Otóż Sąd stwierdził, że wbrew twierdzeniom pokrzywdzonej, materiał dowodowy nie wskazuje, by z powodu publikacji oskarżonego na Facebooku straciła ona pracę. Z zeznań samej pokrzywdzonej wynika, iż jej pracodawcy nie chcieli jej zwalniać. Sama zrezygnowała z pracy, gdyż było jej wstyd, że współpracownicy wiedzą o jej chorobie.
Pokrzywdzona otrzymała jednak 2.000 zł nawiązki od oskarżonego, czyli 10 razy mniej niż żądała. Sąd uznał bowiem, że poniosła pewne straty moralne z tytułu niepotrzebnego ujawnienia jej choroby na Facebooku.
Nie będę polemizować z tym wyrokiem sądu, ale … Osobiście wyceniam szkody pokrzywdzonej na więcej niż 2 tys zł. Jeśli chcesz się dowiedzieć, co ma wpływ na wysokość zadośćuczynienie za nękanie i kradzież tożsamości, zerknij tu: Zadośćuczynienie za nękanie.
Wszystkich, którzy zastanawiają się jaką karę wymierzył sąd w tej sprawie, informuję, że … sąd odstąpił od wymierzenia oskarżonemu kary! Oczywiście jest to błąd, do którego przyznał się sam sąd .
W tym konkretnym przypadku sąd mógł nadzwyczajnie złagodzić karę. Np. poprzez orzeczenie kary grzywny lub ograniczenia wolności. Ale sąd nie mógł odstąpić od wymierzenia kary. Niestety, ani Prokurator, ani oskarżycielka posiłkowa i jej pełnomocnik nie złożyli wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, więc ten błędny wyrok istnieje.
Wyrok w sprawie podszywania się znajdziesz tutaj: wyrok Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku w X Wydziale Karny z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt X K 36/15
Jako adwokat specjalizuję się w pomocy osobom pokrzywdzonym stalkingiem, w tym ofiarom podszywania. Jeśli więc szukasz pomocy prawnej, ktoś się pod ciebie podszywa, nęka cię, umów się na konsultacje ze mną: kontakt. Nie tylko doradzę ci co zrobić, a czego nie robić, ale również sporządzę w twoim imieniu wezwanie do stalkera i będę się reprezentować w postępowaniu karnym.
Odpowiedź: Tak. Kradzież tożsamości jest w Polsce przestępstwem. Zgodnie z art. 190a § 2 Kodeksu karnego, karalne jest podszywanie się pod inną osobę, wykorzystywanie jej wizerunku, innych jej danych osobowych lub danych, za pomocą których jest ona publicznie identyfikowana, w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej.
Odpowiedź: Za przestępstwo podszywania się pod inną osobę (art. 190a § 2 kk) grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Jeżeli następstwem kradzieży tożsamości jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie (np. wskutek głębokiego udręczenia psychicznego lub publicznego upokorzenia), sprawcy grozi od 2 do 15 lat więzienia.
Odpowiedź: Aby sprawca odpowiedział karnie, jego działanie musi zmierzać do wyrządzenia szkody.
Odpowiedź: Jeśli padłeś ofiarą kradzieży tożsamości w mediach społecznościowych (np. na Facebooku, Instagramie, TikToku), działaj natychmiast:
Odpowiedź: W sprawach o kradzież tożsamości kluczowe są cyfrowe ślady. Do wniosku na Policję należy dołączyć:
Odpowiedź: Nie każde użycie cudzego zdjęcia w sieci automatycznie oznacza przestępstwo z art. 190a § 2 kk. Kluczowy jest cel sprawcy oraz kontekst. Jeśli ktoś używa Twojego zdjęcia jako „mema” bezwiednie, wybrał je przypadkowo, ale nie udaje Ciebie, by Ci zaszkodzić, może to być naruszenie dóbr osobistych i praw autorskich (droga cywilna). Przestępstwem staje się to wtedy, gdy sprawca tworzy całą fałszywą tożsamość, by celowo wyrządzić Ci szkodę osobistą lub majątkową.
Powyższe informacje stanowią opis stanu prawnego na dzień publikacji i nie są poradą prawną w indywidualnej sprawie. Stan prawny od opublikowania może ulec zmianie. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie wpisu w celu rozwiązania problemów prawnych. W przypadku wątpliwości zapraszam do kontaktu.
art. 190a k.k. kary za stalking nękanie nękanie dziecka nękanie telefonami Nękanie w Internecie sankcje za stalking stalker stalking stalking przez telefon uporczywe nękanie Wykroczenie art. 107 kw wyroki o stalkingu zadośćuczynienie za stalking zakaz zbliżania się do ofiary