Skip to content

Upublicznienie zdjęć ofiary

talking nekanie art. 190a kodeks karny adwokat pomoc
zdjęcie pochodzi z serwisu flickr.com/aut.Gonzalo Baeza

W ciągu minionych kliku miesięcy, aż pięć razy spotkałam się z przypadkami stalkingu ze strony byłego partnera, który to stalking, poza „tradycyjnymi” formami nękania jak telefonowanie czy nachodzenie ofiary w miejscu zamieszkania i pracy, polegał także na rozpowszechnieniu „nagich” zdjęć pokrzywdzonej kobiety. Jest to zazwyczaj forma zemsty na byłej partnerce, powodowana chęcią uprzykrzenia jej życia, skompromitowania. W krajach anglojęzycznych nosi nazwę „revenge porn”. Z uwagi na powyższe, powszechność zjawiska w Polsce, a także fakt, że do tej pory nie zajmowałam się tym tematem w ogóle, dziś właśnie o utrwalaniu oraz rozpowszechnianiu wizerunku nagiej osoby bez jej zgody.

Przestępstwo – art. 191a § 1 kodeksu karnego

Polski kodeks karny stanowi, że kto utrwala wizerunek nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej, używając w tym celu wobec niej przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu, albo wizerunek nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej bez jej zgody rozpowszechnia podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (art. 191a § 1 k.k.).

Oznacza to, że w Polsce karalne jest zarówno:

  • utrwalanie wizerunku nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej, przy użyciu wobec niej do tego celu przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu,
  • jak również rozpowszechnianie takiego wizerunku bez jej zgody. 

Wyżej wymienione zachowania są zatem odrębnym od stalkingu przestępstwem, choć często występują jako element uporczywego nękania. Spotkałam się w swojej praktyce zawodowej zarówno z taką sytuacja, że te zachowania były opisane w akcie oskarżenia jako jeden czyn – łącznie, a także jako dwa oddzielne zarzuty (o innych formach stalkingu tutaj: Uporczywe nękanie – najczęstsze formy stalkingu).

Przestępstwo określone w art. 191a k.k. zostało wprowadzone do polskiego kodeksu karnego ustawą z 15.12.2009 r. Podobnie zatem jak uporczywe nękanie, jest dość nowym przestępstwem, co nie oznacza, że sam problem jest nowy.

Ze statystyk wynika, że skala przestępstw utrwalania wizerunku nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej albo rozpowszechnianie takiego wizerunku nie jest duża (od 107 w roku 2011 do 225 przypadków w roku 2015), choć niestety jest to tendencja wzrostowa.

Utrwalanie wizerunku nagiej osoby

Jeśli chodzi o znamiona przestępstwa z art. 191a § 1  k.k., to  samo „utrwalanie” nie powinno nastręczać  problemu z interpretacją. Chodzi po prostu o wykonywanie zdjęć czy nagrywanie filmu, a potem zapisanie na takim nośniku (aparat fotograficzny, kamera, smartfon itp.), który umożliwia odtwarzanie.

Trudniej natomiast jest z interpretacją pojęcia „nagiej osoby„. Moje klientki nie były pewne, czy pod ten paragraf podpada także rozpowszechnianie zdjęć, na których co prawda je widać, ale są częściowo ubrane. Otóż rozwiewając wątpliwości trzeba zaznaczyć, że owszem, naga osoba w rozumieniu art. 191a § 1 k.k. to taka,  która jest całkowicie lub przynajmniej częściowo (szczególnie w miejscach intymnych) pozbawiona ubrania (odzieży, okrycia). Warunkiem jest jednak, aby osoba uwieczniona np. na fotografii była rozpoznawalna. Chodzi o sytuację, kiedy możemy zidentyfikować konkretną osobę na zdjęciu.

Odnoście „czynności seksualnych„, o których mowa w art. 191a § 1 k.k, to są takie zachowanie celowe zmierzające do uzyskanie zaspokojenia seksualnego, a więc wynikające z potrzeby seksualnej. Czynności seksualne człowieka są dość złożone i zindywidualizowane,więc tutaj w grę może wchodzić wiele przypadków.

Rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby

Jeśli chodzi o czynność rozpowszechniania wizerunku nagiej osoby, to przyjmuje się, że są to takie zachowania, które polegają na udostępnieniu go szerszemu kręgowi osób, który jest nieokreślony. Karalne może być zatem:

  • publikacja zdjęć na portalu Facebook
  • wysłanie filmu za pośrednictwem maila
  • umieszczenie fotografii na Instagramie
  • rozwieszanie ulotek czy plakatów na słupach ogłoszeniowych, tablicach
  • użyczenie i kopiowanie płyt DVD z nagimi fotografiami ofiary.

W tym miejscu warto zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego, zgodnie z którym nie stanowią rozpowszechniania działania sprawcy polegające na ich okazywaniu lub wyświetlaniu filmu za pomocą aparatury video, jeżeli tego rodzaju okazywanie lub udostępnienie tych przedmiotów odbywa się w niewielkim i ściśle określonym kręgu osób (wyrok z dnia 16.2.1987 r., WR 28/87).

Kara za upublicznienie zdjęć ofiary

Przestępstwo zakazu utrwalania wizerunku nagiej osoby bez jej zgody jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Ściganie tego przestępstwa, podobnie jak stalkingu, następuje na wniosek pokrzywdzonego (art. 191a § 2 k.k.). O tym jak i gdzie zgłosić przestępstwo pisałam tutaj: Uporczywe nękanie – gdzie zgłosić? , więc zainteresowanych pogłębieniem tematu odsyłam do tamtego wpisu.

Wyrok skazujący za czyn z art. 191a § 1 kodeksu karnego

Najsłynniejszym chyba wyrokiem skazującym za przestępstwo z art. 191a § 1 kk, jest wyrok wydany przez Sąd Rejonowy w Świdnicy w stosunku do didżeja, który zainstalował kamerę w toalecie lokalu, w którym pracował (w pudełku po lekach, w wiklinowym koszyku znajdującym się na półce obok muszli klozetowej). Oskarżony, przy użyciu zainstalowanej przez siebie kamery utrwalił nagi wizerunek kilku kobiet podczas korzystania przez nie z toalety w miejscu pracy. Co prawda nie pozostawało to w związku ze stalkingiem, ale wyrok pokazuje na co mogą liczyć ofiary.

Sąd wymierzył sprawcy karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na okres próby 3 lat. Poza tym sąd orzekł grzywnę, obowiązek zapłaty na rzecz pokrzywdzonych po 3000  zł oraz zwrot kosztów procesu.

Categories

Bez kategorii

Tags

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: