Czy stalker – cudzoziemiec może zostać pociągnięty w Polsce do odpowiedzialności karnej za stalking, za czyn z art. 190a kodeksu karnego?
Co robić, gdy twój stalker mieszka za granicą? Alb kiedy jesteś nękany, nękana przez cudzoziemca, ale ty mieszkasz w Polsce? Czy nękanie przez cudzoziemca może być w ogóle karalne w Polsce? Poniżej odpowiedzi.
Czasem do mojej kancelarii adwokackiej trafiają kobiety, które związały się z cudzoziemcami, a następnie, po próbach zakończenia relacji, stały się ofiarami nękania. Zaczęły otrzymywać niechciane telefony i wiadomości na Facebooku. Innym znów razem stalker groził, że upubliczni ich zdjęcia w negliżu albo podczas czynności seksualnych. Zdarzały się też sytuacje, że moje klientki otrzymywały niechciane prezenty lub sprawca kontaktował się z członkami ich rodzin. Czasem te pokrzywdzone nawet nie mieszkają w Polsce.
Pojawiają się przy tej okazji pytania.
Zanim przejdziesz dalej, przeczytaj o tym, czym jest w ogóle stalking, dowiesz się stąd: Czym jest stalking?
Na wstępie uściślijmy, kim jest cudzoziemiec. Za cudzoziemca należy uznać każdego, kto nie ma obywatelstwa polskiego. A więc nie tylko obywatela obcego państwa. Lecz także tzw. bezpaństwowca – osobę, która utraciła obywatelstwo i nie nabyła nowego.
Można więc mieszkać w Polsce nawet kilkanaście lat, mieć zalegalizowany pobyt, co więcej, mieć nawet nadany PESEL, ale nadal nie posiadać obywatelstwa polskiego. I w związku z tym być cudzoziemcem.
Odnośnie odpowiedzialności cudzoziemca za przestępstwa, w tym za nękanie, to istnieje w naszym prawie zasada, że polski kodeks karny stosuje się do sprawcy, który popełnił czyn zabroniony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym, chyba że umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej.
Ze wspomnianego art. 5 kodeksu karnego wynika najważniejszy wniosek. A mianowicie, że ustawę karną polską stosuje się zarówno do obywatela polskiego (niezależnie od miejsca jego stałego zamieszkania), jak i do cudzoziemca, który dopuścił się przestępstwa. Warunkiem jest jedynie popełnienie przestępstwa na polskim terytorium lub na polskim statku wodnym albo powietrznym.
W konsekwencji, na pytanie postawione na wstępie trzeba odpowiedzieć twierdząco. Stalker, który nie ma obywatelstwa polskiego, może zostać pociągnięty w Polsce do odpowiedzialności karnej za uporczywe nękanie. Cudzoziemiec może odpowiadać za czyn z art. 190a kodeksu karnego.
Na marginesie wspomnę, że także Polak, który już nie mieszka w Polsce, a popełnił tu przestępstwo stalkingu, również może taką odpowiedzialność ponosić w Polsce. To jest dobrą wiadomością dla tych wszystkich pokrzywdzonych, których nękacze „uciekli” za granicę w obawie przed konsekwencjami prawnymi.
W swojej pracy jako adwokat spotkałam się również z takim stalkingiem obywatela polskiego, który został popełniony za granicą. Chodzi tu o sytuacje, kiedy stalker działał w miejscu innym niż Polska, ale pokrzywdzonym nękaniem jest obywatel Polski.
Odpowiedź na pytanie, czy taki sprawca może wówczas ponosić odpowiedzialność karną w Polsce, również jest twierdząca: może. Są jednak pewne kryteria, które muszą być spełnione, aby można było mówić o odpowiedzialności cudzoziemca za stalking popełniony na szkodę Polaka.
Tym kryterium jest to, że musi wystąpić zasada podwójnej karalności. W praktyce chodzi o to, że aby stalker poniósł odpowiedzialność w Polsce, kiedy pokrzywdzonym jest Polak, nękanie musi być też przestępstwem w miejscu jego popełnienia. Trzeba w związku z tym sprawdzać, czy w danym kraju, w którym stalker dopuścił się nękanie, jest ono również karalne.
W większości krajów Unii Europejskiej oraz w Wielkiej Brytanii stalking jest przestępstwem. Odnośnie innych państwa, trzeba badać ustawy, regulacje prawne konkretnego kraju, a więc badać czy został spełniony warunek podwójnej przestępności.
Posiłkując się przykładami przytoczę sprawę stalkingu przez cudzoziemca – Anglika.
Przed Sądem Rejonowym w Gnieźnie toczyła się sprawa uporczywego nękanie przez cudzoziemca, który został oskarżony o to, że telefonował do pokrzywdzonej (pokrzywdzona była Polką, wraz z oskarżonym mieli córkę), wysyłał jej wiadomości sms i ją śledził. Ponadto groził popełnieniem przestępstwa na jej szkodę oraz ich wspólnej córki. Wyrok skazujący cudzoziemca za nękanie w Polsce.
Zwracam uwagę, że nękanie trwało tu „zaledwie” dwa miesiące, bo od początku lutego do 29 marca 2014 roku. Czyli można ponieść konsekwencje za nękanie, które trwa nawet tak krótko.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, ile musi trwać nękanie, aby uznać je za uporczywe, przeczytaj ten wpis: Nękanie telefonami. Lub ten: Uporczywe nękanie- ile musi trwać, aby uznać je za przestępstwo.
Sąd podkreślił, że pobyt na terenie RP rodzi dla wszystkich obowiązek podporządkowania się obowiązującym tu normom prawnym i moralnym. A to oczywiście dotyczyło również oskarżonego, który zamieszkuje w Anglii, zatem w cywilizowanym kraju i już tam miał wcześniej orzeczony sądownie zakaz zbliżania się do pokrzywdzonej.
W opisanej powyżej sprawie, za nękanie byłej partnerki cudzoziemiec został skazany na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Przy czym sąd warunkowo zawiesił orzeczoną wobec oskarżonego karę pozbawienia wolności na okres 2 lat próby. Dodatkowo sąd wymierzył karę grzywny (100 stawek dziennych, ustalając wartość jednej stawki na kwotę 20 zł).
Co istotne, Sąd zobowiązał również oskarżonego do przeproszenia pokrzywdzonej. Mężczyzna miał to zrobić na piśmie, wysłać pokrzywdzonej list polecony w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku.
Jeśli chcesz wiedzieć, jakie kary grożą za nękanie, to przeczytaj ten wpis: Co grozi za nękanie? Jakie kary za stalking?
Jak wynika z danych Ministerstwa Sprawiedliwości w roku 2013 jedynie jeden cudzoziemiec został skazany za stalking w Polsce. Natomiast w roku 2020 było ich już 11.
Generalnie trzeba jednak pamiętać, że cudzoziemcy skazani za stalking stanowią jedynie ułamek wszystkich skazanych dorosłych w Polsce za takie czyny. Należy bowiem uwzględnić, że liczba skazań za czyny z art. 190a kodeksu karnego w naszym kraju co roku, począwszy od 2015, oscyluje w granicach półtora tysiąca. I tak przykładowo, w roku 2019 zostało skazanych łącznie 1559 osób, zaś w roku 2020 – 1497 osób.
Łącznie w latach 2013 – 2020 za czyny z art. 190a kodeksu karnego zostało skazanych w Polsce 39 cudzoziemców, w tym 37 mężczyzn oraz 2 kobiety. (Uwaga, nie należy mylić skazań z przestępstwami popełnionymi. Skala przestępczości wśród cudzoziemców jest znacznie wyższa, jednak nie zawsze udaje się ich pociągnąć do odpowiedzialności karnej.)
Za uporczywe nękanie (czyli czyn z art. 190a §1 kodeksu karnego) zostało skazanych 36 cudzoziemców, z czego tylko 2 były kobietami.
Natomiast za podszywanie się (czyli czyn z art. 190a § 2 kodeksu karnego) skazano 3 cudzoziemców płci męskiej. Czyli żadna kobieta cudzoziemiec nie została skazana za kradzież tożsamości w Polsce w tych latach.
Wśród cudzoziemców skazanych w Polsce za przestępstwa uporczywego nękania i kradzież tożsamości najwięcej było obywatelstwa ukraińskiego (10 Ukraińców i 1 Ukrainka). Na drugim miejscu mamy 6ciu Armeńczyków.
Warto tu zwrócić uwagę na fakt, że statystyka ta nie zawiera ostatnich lat, w tym po wybuchu wojny w Ukrainie. Ciekawa jestem, czy ilość skazanych cudzoziemców wzrosła w latach 2022-2023, chociażby z uwagi na ilość przyjętych ostatnio przez Polskę uchodźców.
Jak wynika z powyższego wykresu, mamy kilku cudzoziemców skazanych za czyny z art. 190a kk z Afryki, w tym obywatelstwa egipskiego, algierskiego, marokańskiego czy libijskiego. Wciąż są to jednak pojedyncze przypadki.
Jestem adwokatem i specjalizuję się w sprawach o stalking. Reprezentuję głównie pokrzywdzonych, sporządzam wezwania do stalkerów o zaprzestanie nękania, w tym wezwania do obcokrajowców. Napisałam i wysłałam dotychczas takie pisma, wezwania do cudzoziemców mieszkających w Niemczech, Holandii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, USA, Algierii, Indii itp.
Jeśli jesteś nękany, nękana, bez względu na to czy twój stalker mieszka w Polsce czy za granicą, bez względu na jego narodowość, umów się na konsultację telefoniczną ze mną: Umów konsultację. Doradzę, a w razie potrzeby również sporządzę w twoim imieniu wezwanie do stalkera cudzoziemca czy zawiadomienie do prokuratury.
Odpowiedź: Tak. Polski Kodeks karny stosuje się do każdego, kto popełnia czyn zabroniony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na jego obywatelstwo (tzw. zasada terytorialności). Jeśli cudzoziemiec nęka Cię, mieszkając w Polsce, podlega dokładnie takiej samej odpowiedzialności karnej z art. 190a § 1 kodeksu karnego (stalking) jak obywatel Polski.
Odpowiedź: Za przestępstwo uporczywego nękania grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Dodatkowo sąd może orzec zakaz zbliżania się i kontaktowania z ofiarą. Co istotne w przypadku cudzoziemców, wyrok skazujący za umyślne przestępstwo może stać się podstawą do cofnięcia zezwolenia na pobyt w Polsce lub wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu (deportacji) ze względu na zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Odpowiedź: Jeśli sprawca przebywa poza granicami Polski, ale jego działania wywołują skutek u Ciebie (odbierasz wiadomości, groźby lub nękające telefony w Polsce), polskie organy ścigania nadal mają jurysdykcję do prowadzenia sprawy. Miejsce popełnienia przestępstwa to również miejsce, w którym nastąpił jego skutek. Sprawę należy zgłosić polskiej Policji lub Prokuraturze. Zanim to zrobisz skontaktuj się z adwokatem specjalizującym się w sprawach o stalking- adwokat Barbara Szopa-Duma.
Odpowiedź: Absolutnie nie. Fakt, że sprawca nie jest obywatelem Polski lub nie mówi po polsku, nie może być powodem odmowy wszczęcia postępowania. Jeśli spotkasz się z niechęcią na komisariacie, najskuteczniejszym rozwiązaniem jest złożenie pisemnego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa bezpośrednio do Prokuratury Rejonowej, najlepiej przy wsparciu adwokata, który dopilnuje wszelkich formalności proceduralnych, który specjalizuje się w sprawach o nękanie – adwokat Barbara Szopa-Duma