Skip to content

Nękanie przez cudzoziemca

stalking cudzoziemiec nekanie art. 190a kodeks karny pomoc prawna adwokat Barbara Szopa
fot.: Tomasz Duma

Od czasu do czasu do mojej kancelarii trafiają osoby, które padły ofiarą nękania ze strony cudzoziemca. Zazwyczaj są to kobiety, które związały się z obywatelami państw Unii Europejskiej (ale zdarzają się też, że z obywatelami państw Ameryki czy Afryki), a następnie, po próbach zakończenia relacji, stały się ofiarami niechcianych telefonów, wiadomości na Facebooku czy nachodzenia w miejscu pracy.  Pojawiają się przy tej okazji pytania o to, czy stalker, nie będący obywatelem Polski, może zostać pociągnięty w naszym kraju do odpowiedzialności karnej za stalking, za czyn z art. 190a kodeksu karnego. Dziś spróbuję odpowiedzieć na to pytanie.

Cudzoziemiec też może odpowiadać w Polsce za stalking

Istnieje w naszym prawie zasada, że polski kodeks karny stosuje się do sprawcy, który popełnił czyn zabroniony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym, chyba że umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej. Ze wspomnianego art. 5 kodeksu karnego wynika najważniejszy wniosek, a mianowicie, że:

  • ustawę karną polską stosuje się zarówno do obywatela polskiego (niezależnie od miejsca jego stałego zamieszkania), jak i do cudzoziemca, który dopuścił się przestępstwa. Warunkiem jest jedynie popełnienie przestępstwa na polskim terytorium lub na polskim statku wodnym albo powietrznym.

W tym miejscu warto wspomnieć, że za cudzoziemca należy uznać każdego, kto nie ma obywatelstwa polskiego, a więc nie tylko obywatela obcego państwa, lecz także tzw. bezpaństwowca – osobę, która utraciła obywatelstwo i nie nabyła nowego.

W konsekwencji, na pytanie postawione na wstępie trzeba odpowiedzieć twierdząco: stalker, który nie ma obywatelstwa polskiego, może zostać pociągnięty w Polsce do odpowiedzialności karnej za uporczywe nękanie, tj. za czyn z art. 190a kodeksu karnego. Na marginesie wspomnę, że także Polak, który już nie mieszka w Polsce, a popełnił tu przestępstwo stalkingu, również może taką odpowiedzialność ponosić w Polsce, co jest dobrą wiadomością dla tych wszystkich pokrzywdzonych, których nękacze „uciekli” za granicę w obawie przed konsekwencjami prawnymi.

Miejsce popełnienia przestępstwa stalkingu

No dobrze, zapyta ktoś, a co w przypadku stalkingu, który polegał na tym, że sprawca częściowo nękał, będąc na terytorium Polski, np. wysyłał ofierze stąd wiadomości sms i stąd też dzwonił do pokrzywdzonego, ale wiadomości Facebook wysyłał przebywając już na terytorium innego kraju? Albo w ogóle nie wiadomo, gdzie przebywał nękacz wysyłając dręczące wiadomości, wiadomo jedynie, że ofiara odbierała je w Polsce? Innymi słowy, czy mogę w Polsce zgłosić przestępstwo uporczywego nękania, mimo, że nawet nie wiem w jakim miejscu na świecie działał sprawca?

Tutaj najważniejszym pytaniem jest, według jakich kryteriów określać miejsce popełnienia przestępstwa, by stwierdzić czy zostało ono popełnione na terytorium RP lub na polskim statku wodnym albo powietrznym? Czy chodzi o miejsce zachowania się sprawcy nękania (wysyłanie wiadomości, telefonowanie, rozpowszechniania plotek, kontaktowanie się ze znajomymi ofiary), czy też o miejsce nastąpienia skutku stalkingu (miejsce gdzie pokrzywdzony poczuł się zagrożony albo gdzie naruszono jego prywatność), jeśli zachodzą różnice między tymi miejscami.

Odpowiedź na to pytanie przynosi art. 6 § 2 kodeksu karnego, który stanowi, że czyn zabroniony uważa się za popełniony w miejscu, w którym sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był obowiązany, albo gdzie skutek stanowiący znamię czynu zabronionego nastąpił lub według zamiaru sprawcy miał nastąpić. W związku z powyższym wystarczy by tylko jeden z elementów wymienionych w art. 6 § 2 nastąpił na terytorium RP, by uznać, że przestępstwo zostało popełnione na tym terytorium. Czyli cudzoziemiec może ponosić w Polsce odpowiedzialność karną za uporczywe nękanie, wystarczy by:

  • na terytorium Polski dopuścił się działania lub zaniechania (czyli w Polsce dzwonił do ofiary, wysyłał stąd smsy itd., nawet jeśli ofiara w momencie „odkrycia” przestępstwa nie przebywała już w Polsce),
  • albo by na tym terytorium skutek przestępny nastąpił (czyli tutaj, w Polsce ofiara odczuła skutki nękania- zagrożenie lub naruszenie prywatności, ale sam sprawca działał na terenie innego kraju),
  • albo by na tym terytorium skutek przestępny, według zamiaru sprawcy, miał nastąpić (choćby w rzeczywistości nie nastąpił).

Stalking popełniony za granicą

Inną kwestią jest popełnienie przestępstwa za granicą, czyli sytuacji kiedy stalker działał w miejscu innym niż Polska i kiedy skutek w postaci odczucia poczucia zagrożenia albo naruszenie prywatności też miało miejsce poza terytorium RP.  Odpowiedź na pytanie, czy taki sprawca może wówczas ponosić odpowiedzialność karną w Polsce, w następnych wpisach.

Barbara Szopa Zobacz wszystkie

Adwokat, prowadzi kancelarię adwokacką w centrum Warszawy; specjalizuje się w pomocy pokrzywdzonym przestępstwami stalkingu (uporczywego nękania), zniewagi, zniesławienia.

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: