Skip to content

Wpływ COVID-19 na postępowania o uporczywe nękanie

art. 190a kk śledztwo czy dochodzenie
Art. 190a kk – śledztwo czy dochodzenie?

Koronawirus – zamiany w kodeksie karnym

Jak już pisałam na blogu w minionym roku, pandemia Sars-CoV 2 wymusiła zmiany także w obszarze prawa karnego. Na skutek nowelizacji, która nastąpiła ustawą z 31.3.2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw uległ zmianie m.in. art. 190a § 1 kodeksu karnego. O tych zmianach pisałam tutaj: https://stalking.com.pl/2020/05/29/uporczywe-nekanie-zmiany-w-prawie/.

Obecnie art. 190a § 1 kk brzmi tak:

Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Poniżenie i udręczenie jako skutek stalkingu

Po słowie zagrożenia dodano po prostu dwa kolejne wyrażenia w postaci „poniżenia” i „udręczenia”. Oznacza to, że skutkiem działania sprawcy (stalkera) jest nie tylko wzbudzenie u pokrzywdzonego zagrożenia, ale także innych stanów – poniżenia lub udręczenia. Innymi słowy, wspomniana nowelizacja poszerzyła zakres kryminalizacji przestępstwa uporczywego nękania.

Słownik Języka polskiego PWN definiuje „poniżenie” jako upokorzenie, zhańbienie, lub naruszenie godności dla uzyskania lub uniknięcia czegoś. Z kolei udręczyć to dokuczyć, przysporzyć komuś cierpień fizycznych lub psychicznych.

Wytworzone poczucie poniżenia lub udręczenia musi być uzasadnione, poparte obiektywnym przekonaniem, że każdy przeciętny człowiek o porównywalnych do ofiary cechach osobowości, psychiki, intelektu i umysłowości w porównywalnych warunkach także odczuwałby takie poniżenie lub udręczenie.

Jak to udowodnić w postępowaniu karnym? Dowodem mogą być zeznania samego pokrzywdzonego, ale też świadków. Poza tym można posiłkować się dokumentami od lekarza psychiatry czy od psychoterapeuty.

Art. 190a kk – śledztwo czy dochodzenie?

Wskutek opisanej wyżej nowelizacji zaostrzono także odpowiedzialność karną za popełnienie przestępstwa uporczywego nękania. Obecnie za nękanie (za paragraf 1 art. 190a kk) grozi kara 8 lat pozbawienia wolności.

Ta zmiana pociągnęła za sobą inne ogromne zmiany. Otóż najważniejszą konsekwencją zaostrzenia sankcji za stalking jest przeniesienie postępowań przygotowawczych dotychczasowo prowadzonych w formie dochodzenia, do kategorii postępowań prowadzonych w formie śledztwa.

Do marca 2020 roku, a zatem przed dokonaniem nowelizacji, postępowania o czyny określone w art. 190a § 1 kodeksu karnego były prowadzone w formie dochodzenia. Dochodzenia wszczynane były najczęściej przez Policję. Natomiast wszczęcie postępowania przygotowawczego w formie śledztwa następuje na mocy postanowienia prokuratora. Innymi słowy, obecnie nie ma możliwości podjęcia decyzji w zakresie wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawach o uporczywe nękanie przez organ nieprokuratorski, jak miało to miejsce w stanie prawnym sprzed 31 marca 2020 r.

Śledztwo w sprawach o uporczywe nękanie

Śledztwo w sprawach o uporczywe nękanie, tak samo jak inne śledztwa, prowadzi prokurator. Prokurator może jednak powierzyć Policji przeprowadzenie śledztwa w całości lub w określonym zakresie. Prokurator może też zlecić Policji dokonanie poszczególnych czynności śledztwa. W praktyce, w śledztwie powierzonym Policji, z mojego doświadczenia wynika, że ta najczęściej przesłuchuje świadków. Ponadto Policja utrwala inne czynności procesowych, jak oględziny nośników pendrive (np. nagrania z monitoringu czy dyktafonu).

Są jednak pewne kategorie czynności, które nie mogą być powierzone Policji. Stąd, w sprawach o stalking, po nowelizacji kodeksu karnego z marca 2020 r., udaję się do różnych jednostek prokuratur w celu uczestniczenia w takich czynności zastrzeżonych tylko dla prokuratora. A są to:

  • przedstawienie zarzutów stalkerowi, zmiana lub uzupełnienie postanowienia o przedstawieniu zarzutów;
  • przesłuchanie podejrzanego o uporczywe nękanie;
  • zamknięcie śledztwa, z czym wiąże się nie tylko wydanie postanowienia o zamknięciu śledztwa, ale także przeprowadzenie czynności zaznajomienia podejrzanego z materiałami postępowania.

Osobiście nie widzę żadnej różnicy dla pokrzywdzonych, jeśli chodzi o czas trwania postępowania po wejściu w życie omawianej nowelizacji kodeksu karnego. Czy to wcześniej dochodzenia, czy obecnie śledztwa, trwają miesiącami, są przedłużane wielokrotnie i nie zauważałam przyspieszenia, a na tym moim klientom – ofiarom stalkingu, zazwyczaj zależy najbardziej.

Zostaw komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Zadzwoń aby umówić wizytę
%d bloggers like this: