Kto to jest stalker? Jak się przed nim bronić? Jak ma zachowywać się ofiara, aby „nie nakręcać” prześladowcy?
Kim jest stalker? Jak rozpoznać stalkera? Kim stalker jest zawodowo? Jak ma zachowywać się ofiara aby „nie nakręcać” prześladowcy, a tym samym maksymalnie skrócić czas stalkingu. Przedstawię profil sprawcy, ile ma przeciętnie lat, jakiej jest płci itp.
Istnieje wiele określeń na osobę, która dopuszcza się uporczywego nękania. Najbardziej chyba popularne to właśnie „stalker”, choć istnieją też polskie rzeczowniki typu „nękacz” czy „prześladowca”. Ja będę się posługiwać nimi naprzemiennie.
Stalkerem będzie więc osoba skazana za przestępstwo uporczywego nękania, czyli za czyn określony w art. 190a kk. Innymi słowy, to ktoś kto nęka, a jego działania są uporczywe, powtarzalne, niepożądane dla ofiary, wzbudzają w niej poczucie zagrożenia, poniżenia, udręczenia lub istotnie naruszają jej prywatność.
O tym czym jest stalking i co za niego grozi, dowiesz się stąd: Czym jest stalking?
Najbardziej znanym stalkerem w historii był chyba zabójca Johna Lenona. Celowo nie wymieniam jego nazwiska, bo moim zdaniem nie zasługuje na to, aby je pamiętać. Warto jednak wiedzieć, że w skrajanych przypadkach stalking może doprowadzić do zabójstwa.
Dlatego tak ważnym jest aby pokrzywdzony szybko uzmysłowił sobie, że padł ofiarą uporczywego nękania i równie szybko podjął kroki aby się chronić. Jak pokazują badania, ponad 1/5 sprawców stalkingu użyła w stosunku do swoich ofiar przemocy, a 4% usiłowało zgwałcić bądź dokonało tego czynu.
Na podstawie badań opracowano profil stalkera. Dziś już wiemy, że przeciętny nękacz jest mężczyzną oraz:
Z mojego doświadczenia zawodowego wynika, że ten profil stalkera pokrywa się z rzeczywistością. Bo najwięcej właśnie spraw o stalking prowadzę przeciwko mężczyznom, w wieku ok. 30- 39 lat, którzy często zmieniają prace. Prace te z resztą są dorywcze, stalker rzadko zagrzewa miejsce w jednej firmie na kilka lat.
Powyższe nie oznacza, że sprawcami stalkingu są wyłącznie mężczyźni, kobiety również nękają. Niemniej jednak ponad 80% osób skazanych za przestępstwo uporczywego nękania w Polsce to osoby płci męskiej. Na moim blogu znajdziesz statystykę na ten temat, nie tylko za rok 2024 , ale wcześniejsze lata również: Uporczywe nękanie – statystyka za 2024
Na całym świecie przeprowadzono wiele różnych badań na temat tego, jaka jest skala zjawiska nękania, czyli ile osób padło ofiarą tego przestępstwa, ilu jest stalkerów wśród społeczeństwa. Według niektórych przeprowadzonych badań, niemal 10 procent społeczeństwa jest lub było już ofiarą uporczywego nękania, czyli stalkingu.
Jeśli interesuje cię pogłębienie tematu, to zajrzyj na mój wpis, w którym opisałam różne typy stalkerów według klasyfikacji psychiatrów: Typy stalkerów według psychiatrów.
Psychologowie wskazują, że stalkerem mogą być zarówno osoby chore np. na schizofrenię, ale również osoby zdrowe, niepsychotyczne. Przy czym ci drudzy, będący osobami niepsychotycznymi cierpią na różnego rodzaju zaburzenia osobowości, np. borderline, narcystyczne zaburzenia osobowości czy adaptacji. Jeśli interesuje cie kwestia odpowiedzialności w przypadku chorego psychicznie stalkera, przeczytaj ten wpis: A jeśli stalker jest chory psychicznie?
Często stalkerzy są po prostu erotomanami. Czym jest erotomania wyjaśniam tutaj: Stalking – czym jest erotomania?
Pan Paweł Droździak, warszawski psychoterapeuta pracujący z ofiarami uporczywego nękani opisał takie działania stalkera.
„Nękacz wywleka winy prawdziwe i urojone, targuje się i stosuje tysiące sztuczek. Jeśli wysyła ci smsy a ty w odpowiedzi wysyłasz mu prośby by więcej nie pisał, robisz dokładnie to, czego on chce. Treść smsa nie jest ważna. Ważne jest, że poświęcasz tej osobie swoją uwagę. Zrobi wszystko byś robiła to nadal. Jeśli zorientuje się, że najwięcej energii poświęcasz mu kiedy jesteś w złości, wywoła twoją złość, by cię sprowokować do działania. Nawet nasłana na niego policja to woda na jego młyn. Jeśli wysłałaś do niego policjantów, właśnie dałaś mu do zrozumienia, że jest kimś ważnym w twoim życiu i wiele was łączy. Jest tak ważny, że aż policja musiała przyjeżdżać”.
Co zatem robić aby nękacz dał sobie, mówiąc potocznie, spokój? Po pierwsze, ze stalkerem nie warto negocjować. Nie warto zgadzać się na mediację z prześladowcą. Takie sytuacje jak zgoda ofiary na np. umorzenie postępowania w zamian za skruchę prześladowcy i przeproszenie przynoszą tylko spokój chwilowy. Co prawda często zawieram w imieniu swoich klientów- pokrzywdzonych różne ugody ze sprawcami stalkingu. Jednak, co trzeba podkreślić, rzadko zgadzamy się na cofnięcie wniosku o ściganie sprawcy, tak żeby śledztwo zostało umorzone. Więcej o ugodzie ze stalkerem przeczytasz tu: Sprawa o nękanie – ugoda.
Poza tym stalkerowi trzeba okazywać mu obojętność. To znaczy:
Poza tym nie powinno się wykonywać w stosunku do stalkera żadnych gestów. Nie odpowiadać na zaczepki i nie okazywać zniecierpliwienia. I równie ważne – nie należy liczyć na to, że stalker się zmieni.
Czytając opracowania i statystki dotyczące przestępstwa uporczywego nękania, zdałam sobie sprawę, że nigdzie nie ma mowy o tym, kim z zawodu jest stalker. Nie mogłam znaleźć odpowiedzi na pytanie, jakie wykonują zawody sprawcy uporczywego nękania?
Okazało się, że dotychczas niestety nikt nie zebrał takich danych. Ani Ministerstwo Sprawiedliwości, ani żadne inne organy w Polsce nie prowadzą statystyki na temat tego, czym zawodowo trudnią się stalkerzy. Dlatego sama stworzyłam taką bazę danych, na podstawie autentycznych spraw, w których występowałam jako pełnomocnik lub obrońca.
Poniżej wskazuję zawody stalkerów, którzy zostali prawomocnie skazani za przestępstwo uporczywego nękania w Polsce (czyli za czyn z art. 190a kodeksu karnego) lub w stosunku do których sąd warunkowo umorzył postępowanie (czyli wina stalkera nie budziła wątpliwości).
I tak, wśród stalkerów byli:
Inne zawody wykonywane przez stalkerów to:
Pamiętaj, te wymienione powyżej profesje to tylko niektóre zawody stalkerów. Nie jestem w stanie bowiem sprawdzić wszystkich spraw, w ktorych występowałam jako pełnomocnik ofiar stalkingu, jest ich po prostu za dużo. Poza tym, niektórych spraw sprzed 10ciu czy 8miu lat nawet nie pamiętam i nie mam już akt, żeby to sprawdzić.
Wśród osób, którym postawiono zarzut uporczywego nękania z art. 190a kodeksu karnego, a więc takich, którzy byli podejrzani lub oskarżeni, ale nie zostali skazani (np. z powodu zawarcia ugody, umorzenia postępowania itp.), byli również:
Zdarzyło mi się również skierować w imieniu klientów wezwania do zaprzestania kontaktów do osób, których pokrzywdzeni wskazywali jako stalkerów. Więc oficjalnie osoby takie nie zostały skazane za uporczywe nękanie czy nie toczyło się wobec nich postępowanie karne. Jednak uważam, że warto o tym wspomnieć, bo to też daje pewien obraz podejrzanego o nękanie.
Takie pisma, wezwania, wysłałam m.in. do:
Wśród skazanych za przestępstwo stalkingu na szkodę moich klientów było oczywiście także kilku bezrobotnych. To znaczy, twierdzili oni, że nie nie mają pracy, ale nie byli zarejestrowani w urzędzie ze statusem bezrobotnego. Najprawdopodobniej mieli jakieś prace, ale wynagrodzenia pobierali pod tzw. stołem.
Jestem adwokatem od kilkunastu lat. I specjalizuję się w sprawach o stalking. Jeśli potrzebujesz pomocy, umów się na konsultację ze mną, udzielam porad także przez telefon: Umów konsultację.
Wiele razy występowałam w telewizji czy radio, także w programach na żywo. Miałam przyjemność być gościem radiowej Trójki, „Interwencji” w Polsat czy Uwagi! w TVN. Polecam reportaż „Prawo strachu” z moim udziałem, które niedawno (w czerwcu 2025 r.) wyemitował Polsat News: „Prawo Strachu”. Polsat News Ujawnia: Prawdziwe historie ofiar stalkingu.
art. 190a k.k. kary za stalking nękanie nękanie dziecka nękanie telefonami Nękanie w Internecie sankcje za stalking stalker stalking stalking przez telefon uporczywe nękanie Wykroczenie art. 107 kw wyroki o stalkingu zadośćuczynienie za stalking zakaz zbliżania się do ofiary