Czy stalker – cudzoziemiec może zostać pociągnięty w Polsce do odpowiedzialności karnej za stalking, za czyn z art. 190a kodeksu karnego?
Czy nękanie przez cudzoziemca jest karalne w Polsce? A co z sytuacją kiedy taki cudzoziemiec nawet nie mieszka w Polsce? Czy wówczas też jest szansa, że poniesie odpowiedzialność karną za stalking?
Od czasu do czasu do mojej kancelarii trafiają osoby, które zadają powyższe pytania. Dlatego dziś spróbuję na nie odpowiedzieć.
Czasem do mojej kancelarii adwokackiej trafiają kobiety, które związały się z cudzoziemcami, a następnie, po próbach zakończenia relacji, stały się ofiarami nękania. Zaczęły otrzymywać niechciane telefony i wiadomości na Facebooku. Innym znów razem stalker groził, że upubliczni ich zdjęcia w negliżu albo podczas czynności seksualnych. Zdarzały się też sytuacje, że moje klientki otrzymywały niechciane prezenty lub sprawca kontaktował się z członkami ich rodzin. Czasem te pokrzywdzone nawet nie mieszkają w Polsce.
Pojawiają się przy tej okazji pytania.
Na wstępie uściślijmy, kim jest cudzoziemiec. Za cudzoziemca należy uznać każdego, kto nie ma obywatelstwa polskiego. A więc nie tylko obywatela obcego państwa. Lecz także tzw. bezpaństwowca – osobę, która utraciła obywatelstwo i nie nabyła nowego.
Można więc mieszkać w Polsce nawet kilkanaście lat, mieć zalegalizowany pobyt, co więcej, mieć nawet nadany PESEL, ale nadal nie posiadać obywatelstwa polskiego. I w związku z tym być cudzoziemcem.
Odnośnie odpowiedzialności cudzoziemca za przestępstwa, w tym za nękanie, to istnieje w naszym prawie zasada, że polski kodeks karny stosuje się do sprawcy, który popełnił czyn zabroniony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym, chyba że umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej.
Ze wspomnianego art. 5 kodeksu karnego wynika najważniejszy wniosek. A mianowicie, że ustawę karną polską stosuje się zarówno do obywatela polskiego (niezależnie od miejsca jego stałego zamieszkania), jak i do cudzoziemca, który dopuścił się przestępstwa. Warunkiem jest jedynie popełnienie przestępstwa na polskim terytorium lub na polskim statku wodnym albo powietrznym.
W konsekwencji, na pytanie postawione na wstępie trzeba odpowiedzieć twierdząco. Stalker, który nie ma obywatelstwa polskiego, może zostać pociągnięty w Polsce do odpowiedzialności karnej za uporczywe nękanie. Cudzoziemiec może odpowiadać za czyn z art. 190a kodeksu karnego.
Na marginesie wspomnę, że także Polak, który już nie mieszka w Polsce, a popełnił tu przestępstwo stalkingu, również może taką odpowiedzialność ponosić w Polsce. To jest dobrą wiadomością dla tych wszystkich pokrzywdzonych, których nękacze „uciekli” za granicę w obawie przed konsekwencjami prawnymi.
O tym czy jest w ogóle stalking, dowiesz się stąd: Czym jest stalking?
W swojej pracy jako adwokat spotkałam się również z takim stalkingiem obywatela polskiego, który został popełniony za granicą. Chodzi tu o sytuacje, kiedy stalker działał w miejscu innym niż Polska, ale pokrzywdzonym nękaniem jest obywatel Polski.
Odpowiedź na pytanie, czy taki sprawca może wówczas ponosić odpowiedzialność karną w Polsce, również jest twierdząca: może. Są jednak pewne kryteria, które muszą być spełnione, aby można było mówić o odpowiedzialności cudzoziemca za stalking popełniony na szkodę Polaka.
Tym kryterium jest to, że musi wystąpić zasada podwójnej karalności. W praktyce chodzi o to, że aby stalker poniósł odpowiedzialność w Polsce, kiedy pokrzywdzonym jest Polak, nękanie musi być też przestępstwem w miejscu jego popełnienia. Trzeba w związku z tym sprawdzać, czy w danym kraju, w którym stalker dopuścił się nękanie, jest ono również karalne.
W większości krajów Unii Europejskiej oraz w Wielkiej Brytanii stalking jest przestępstwem. Odnośnie innych państwa, trzeba badać ustawy, regulacje prawne konkretnego kraju, a więc badać czy został spełniony warunek podwójnej przestępności.
Posiłkując się przykładami przytoczę sprawę stalkingu przez cudzoziemca – Anglika.
Przed Sądem Rejonowym w Gnieźnie toczyła się sprawa uporczywego nękanie przez cudzoziemca, który został oskarżony o to, że telefonował do pokrzywdzonej (pokrzywdzona była Polką, wraz z oskarżonym mieli córkę), wysyłał jej wiadomości sms i ją śledził. Ponadto groził popełnieniem przestępstwa na jej szkodę oraz ich wspólnej córki. Wyrok skazujący cudzoziemca za nękanie w Polsce.
Zwracam uwagę, że nękanie trwało tu „zaledwie” dwa miesiące, bo od początku lutego do 29 marca 2014 roku. Czyli można ponieść konsekwencje za nękanie, które trwa nawet tak krótko.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, ile musi trwać nękanie, aby uznać je za uporczywe, przeczytaj ten wpis: Nękanie telefonami. Lub ten: Uporczywe nękanie- ile musi trwać, aby uznać je za przestępstwo.
Sąd podkreślił, że pobyt na terenie RP rodzi dla wszystkich obowiązek podporządkowania się obowiązującym tu normom prawnym i moralnym. A to oczywiście dotyczyło również oskarżonego, który zamieszkuje w Anglii, zatem w cywilizowanym kraju i już tam miał wcześniej orzeczony sądownie zakaz zbliżania się do pokrzywdzonej.
W opisanej powyżej sprawie, za nękanie byłej partnerki cudzoziemiec został skazany na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Przy czym sąd warunkowo zawiesił orzeczoną wobec oskarżonego karę pozbawienia wolności na okres 2 lat próby. Dodatkowo sąd wymierzył karę grzywny (100 stawek dziennych, ustalając wartość jednej stawki na kwotę 20 zł).
Co istotne, Sąd zobowiązał również oskarżonego do przeproszenia pokrzywdzonej. Mężczyzna miał to zrobić na piśmie, wysłać pokrzywdzonej list polecony w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku.
Jeśli chcesz wiedzieć, jakie kary grożą za nękanie, to przeczytaj ten wpis: Co grozi za nękanie? Jakie kary za stalking?