Nękanie i znęcanie- jakie są podobieństwa pomiędzy tymi przestępstwami? A jakie różnice?
Wiele osób naprzemiennie używa słów nękanie i znęcanie (czy znęcanie psychiczne) na określenie tego samego przestępstwa. W świetle prawa karnego nie są to jednak terminy tożsame. Jakie są różnice pomiędzy tymi przestępstwami, a jakie podobieństwa? Dziś o tych właśnie dwóch przestępstwach uporczywym nękaniu i znęcaniu.
Czym jest stalking opisałam szczegółowo na tym blogu, wstęp znajdziesz tutaj: Czym jest stalking? Ale krótko powtórzę: nękanie jest inaczej nazywane stalkingiem i w Polsce jest to przestępstwo określone w art. 190a § 1kodeksu karnego. Zgodnie z art. 190a § 1 kodeksu karnego, kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby dla niej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
Stalking może więc polegać na wielu różnych zachowaniach, które pozornie są legalne. Na przykład na telefonowaniu do kogoś po kilkadziesiąt razy w ciągu dnia, wysyłanie wielu wiadomości sms czy przez Messengera. Albo na nachodzeniu w domu, w pracy czy na zaczepianiu na ulicy. Inne częste formy nękania: Nękanie – najczęstsze formy stalkingu.
Nękanie jest też nazywane przestępstwem chorej miłości, bowiem zazwyczaj dopuszczają się go byli partnerzy, którzy nie mogą pogodzić się z rozstaniem i na różne sposoby próbują wywrzeć na byłej partnerce presję, aby do niego wróciła. Tu taj opisałam przykłady nękania przez byłego partnera: Nękanie przez byłego partnera.
Oczywiście stalking występuje również w innych konfiguracjach, nie tylko pomiędzy były partnerami. W swojej praktyce zawodowej spotykam się z nękaniem uczniów (np. przez rówieśników w szkole), sąsiadów itp.
Uporczywe nękanie i znęcanie to dwa różne przestępstwa określone w różnych przepisach kodeksu karnego.
Znęcanie to przestępstwo uregulowane w art. 207 kodeksu karnego. Zgodnie z art. 207 § 1 kodeksu karnego kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Natomiast zgodnie z paragrafem 2 art. 207 k.k. kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą nieporadną ze względu na jej wiek, stan psychiczny lub fizyczny, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
Jak wynika z powyższego znęcanie to czynność, która może mieć charakter znęcania się psychicznego lub fizycznego. W znaczeniu potocznym znęcać się oznacza zadawać komuś cierpienia fizyczne lub moralne, pastwić się nad kimś (słabszym, bezbronnym), dręczyć kogoś.
Sposobów znęcania się jest wiele i dotychczasowe wyroki w tego typu sprawach pozwalają przyjąć, że znęcanie może polegać na:
Uporczywe nękanie i znęcanie się mają cechę wspólną, którą jest powtarzalność zachowań sprawcy. Aby można było mówić zarówno o przestępstwie stalkingu i znęcania, koniecznym jest aby zachowań sprawcy było kilka. Ponadto by były rozciągnięte w czasie.
Jednorazowa awantura nie jest wystarczająca do przypisania oskarżonemu odpowiedzialności z art. 207 § 1 lub § 2 k.k. Tak samo jak wysłanie ofierze wiadomości czy telefonowanie do niej tylko w ciągu jednego dnia nie jest wystarczającym do przypisania sprawcy odpowiedzialności z art. 190a § 1 k.k.
W przypadku stalkingu ustawodawca wprost określił, że nękanie ma być uporczywe. O uporczywości szczegółowo pisałam m.ni. tutaj: Uporczywe nękanie- czyli ile musi trwać aby uznać je za przestępstwo. Jeśli zaś chodzi o znęcanie, to pojęcie to ze swej istoty zakłada powtarzanie przez sprawcę w pewnym przedziale czasu zachowań skierowanych wobec pokrzywdzonego.
Przechodząc do różnic pomiędzy nękaniem i znęcaniem, to pierwsza jest taka, że do znęcania się może dojść jedynie w stosunku do osoby najbliższej, osoby pozostającej w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy, małoletniego lub osoby nieporadnej ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny. Innymi słowy, z przestępstwem z art. 207 k.k. możemy mieć do czynienia w tych przypadkach, kiedy sprawca i ofiara są spokrewnieni. Czyli między członkami rodziny czy wówczas gdy znęcanie się następuje w stosunku do osoby małoletniej czy nieporadnej. W innych przypadkach, np. gdy osobą nękającą był np. były partner, zazdrosna kochanka, fan, nie można mówić o przestępstwie z art. 207 k.k.
Drugą różnicą pomiędzy przestępstwem stalkingu, a znęcania jest fakt, że przy uporczywym nękaniu konieczne jest wystąpienie skutku w postaci wzbudzenia u pokrzywdzonego lub osoby jej najbliższej uzasadnionego okolicznościami poczucia zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnego naruszenia jego prywatności. Wystarczy wystąpienie choć jednego ze wskazanych skutków. Choć oczywiście może być i tak, że oba skutki wystąpią łącznie. Taki skutek nie musi występować przy przestępstwie z art. 207 k.k.
Sprawy karne o znęcanie i nękanie mają bardzo podobny przebieg. Dlatego zachęcam do lektury artykułu, w którym opisałam:
Jak przebiega sprawa o stalking?
Jeśli nie wiesz, czy to co cię spotyka, jest już przestępstwem uporczywego nękania, nie wiesz, jak sobie radzić, potrzebujesz pomocy prawnej, kontaktuj się z moją kancelarią. Chętnie pomogę: Umów konsultację Jestem adwokatem od kilkunastu lat i specjalizuję się w sprawach o stalking.
O swojej pracy adwokata opowiadałam w podcaście Przemka Górczyka, cały odcinek ze mną obejrzysz tu: Adwokat Barbara Szopa-Duma gościem Przemka Górczyka.
Powyższe informacje stanowią opis stanu prawnego na dzień publikacji i nie są poradą prawną w indywidualnej sprawie. Stan prawny od opublikowania może ulec zmianie. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie wpisu w celu rozwiązania problemów prawnych. W przypadku wątpliwości zapraszam do kontaktu.