Co zrobić jeśli nęka cię sąsiad? Jak można reagować na stalking w wykonaniu sąsiada? Kiedy czyny sąsiada będą wykroczeniem z art. 107 kw?
Nękanie przez sąsiada, obok nękania przez byłego partnera, to tematy z którymi najczęściej spotykam się w swojej kancelarii. Dlatego dziś postaram się odpowiedzieć na pytanie, co zrobić jeśli twój sąsiad jest uciążliwy, uprzykrza życie tak często, że zaczyna to nosić znamiona nękania? Jak się bronić przed sąsiadem, który nas nęka?
Stosunki międzysąsiedzkie mogą przybrać różną formę, od przyjaźni, poprzez wymianę zdań przy windzie czy płocie, na awanturach o rzekomy hałas dochodzący z naszego mieszkania kończąc. Jeśli masz do czynienia z ostatnim przypadkiem, a na dodatek:
powinieneś zastanowić się czy nie padłeś ofiarą przestępstwa lub wykroczenia ze strony sąsiada.
Pamiętaj, że nękanie może przybrać różne formy. Te wspomniane wyżej to jedynie przykłady. Nękanie może polegać również na:
Poniżej znajdziesz odpowiedź na pytania, kiedy nękanie sąsiada jest przestępstwem, a kiedy wykroczeniem.
Nękanie przez sąsiada będzie przestępstwem stalkingu z art. 190a § 1 kodeksu karnego jeśli:
O tym, kiedy mam do czynienie z uporczywością nękania, pisałam już wielokrotnie, m.in. tutaj: Nękanie telefonami. Najważniejsze co warto wiedzieć, to że aby postawić sąsiadowi zarzut z art. 190a kk, nękanie musi mieć charakter długotrwały, nie wystarczy jednorazowa sprzeczka z sąsiadem. Innymi słowy, zachowania sąsiada wobec twojej osoby, które ci przeszkadzają, muszą być powtarzalne i trwać co najmniej kilkanaście dni.
Ogromne znaczenie będzie tutaj miało także nastawienie psychiczne sąsiada, czyli fakt, iż trwa on w swego rodzaju uporze, mimo próśb i upomnień ofiary o zaprzestanie zachowań. Powinieneś zatem zakomunikować sąsiadowi w sposób bezpośredni, że swoim zachowaniem narusza twoją prywatność.
Przy przestępstwie stalkingu nie mają znaczenia przyczyny, dla których sąsiad się dopuszcza takiego czynu (pisałam o tym tutaj: Przyczyny stalkingu). Może być to zarówno z powodu nieodwzajemnionej miłości, chęć okazania adoracji, itp. Inaczej jest natomiast w przypadku nękania jako wykroczenia.
Zdarza się, że czynom uciążliwego sąsiada nie można przypisać cech przestępstwa nękania z kodeksu karnego. Bo – przykładowo – nękanie nie jest uporczywe lub narusza naszej prywatności w sposób istotny. Warto się jednak zastanowić czy działania sąsiada nie będę wypełniać znamion wykroczenia. Najbardziej bowiem zbliżonym do stalkingu czynem będzie ten opisany w art. 107 kodeksu wykroczeń.
Zgodnie z art. 107 kw, kto w celu dokuczenia innej osobie złośliwie wprowadza ją w błąd lub w inny sposób złośliwie niepokoi, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny albo karze nagany. Jak łatwo zauważyć mamy tu podobne sformułowania, mianowicie „uporczywe nękania” i „złośliwe niepokojenia”. Rożnica polega jednak na tym, że w przypadku wykroczenia zachowanie sprawcy jest ukierunkowane na dokuczenie innej osobie i charakteryzuje się złośliwością. Złośliwość to po po prostu chęć zrobienia komuś przykrości, wyprowadzenia z równowagi. Jeśli zatem sąsiad prześladuje i nęka swoją ofiarę z powodu uczucia do niej (nawet jeśli ono jest patologiczne i nieodwzajemnione), to trudno tu mówić o wykroczeniu z art. 107 kw.
Inną różnicą pomiędzy nękaniem z kodeksu karnego a nękaniem z kodeksu wykroczeń jest uporczywość. Przy nękaniu z art. 107 kw ta cecha nie musi występować aby ukarać sąsiada. O innych różnicach przeczytasz tu: Art. 107 kw -czym się różni złośliwe niepokojenie od nękania.
Zachowanie sąsiada może stanowić wykroczenie z art. 107 kodeksu wykroczeń, jeśli sąsiad prześladuje ofiarę w sposób złośliwy i przykładowo:
Jeśli jesteś uporczywie nękany przez sąsiada, możesz zacząć od skierowania do niego wezwania do zaprzestania naruszania twoich dóbr osobistych. Czyli prywatności, czci, godności itp.
O takim piśmie szerzej pisałam tutaj: Jak wezwać stalkera do zaprzestania nękania?
Chodzi o to, aby zakomunikować sąsiadowi w sposób dosadny, że przekracza twoje granice, że to co robi, ci przeszkadza. Oraz wskazać mu ewentualne konsekwencje jego zachowania. Z mojego doświadczenia wynika, że wielu odbiorców wezwań ode mnie, z mojej kancelarii, boją się dalszych konsekwencji, a moi klienci szybko odzyskują spokój.
Możesz też taką sprawę zgłosić policji. Na przykład w pisemnym zawiadomieniu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. O tym jak i gdzie zgłosić nękanie pisałam m.in. tutaj: Nękanie – gdzie zgłosić?
Pamiętaj o zbieraniu dowodów. W sprawach, w których sprawcą jest sąsiad, masz o tyle ułatwioną sprawę, że najprawdopodobniej wiesz, kto jest twoim prześladowcą. Jeśli znasz jego adres, a zatem nie musisz wynajmować detektywa czy tracić czas na poszukiwanie danych osobowych stalkera. Często najlepszymi dowodami w sprawach nękania przez sąsiada są inni sąsiedzi. Kompletuj zatem dane świadków, daty, a także spróbuj wystąpić do spółdzielni czy wspólnoty mieszkaniowej o monitoring z kamer.
Jeśli chcesz wiedzieć, jak może wyglądać sprawa karna o nękanie przez sąsiada, przeczytaj ten wpis: Jak przebiega sprawa o stalking?
Przeczytaj autentyczną historię nękania przez sąsiada, która znalazła swój finał w sądzie. Sprawa była o tyle nietypowa, że niestety ani Prokuratura, ani Sąd Rejonowy w Zabrzu, przed którym toczyła się sprawa w I instancji, nie zastosowały wobec stalkera zakazu zbliżania do ofiar. Mimo oczywistych podstaw. Dopiero Sąd Okręgowy w Gliwicach, na skutek apelacji, taki zakaz zbliżania do pokrzywdzonych, orzekł. Uważam to za duży sukces pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych, który apelację sporządził.
Sprawa, która tu opisuję toczyła się przed Sądem Rejonowym w Zabrzu. Oskarżony mężczyzna, ten uciążliwy tytułowy sąsiad, w okresie od listopada 2012r. do 26 lipca 2013r. uporczywie nękał czwórkę pokrzywdzonych.
Nękanie polegało na tym, że stalker celowo wystawał pod drzwiami i oknami ofiar, a następnie wyzywał słowami obraźliwymi. Poza tym zastraszał pokrzywdzonych, groził pozbawienia życia, uszkodzeniem ciała i zniszczeniem mienia. Dodatkowo wszczynał awantury i śledził ofiary.
Mężczyzna stanął oczywiście pod zarzutem z art. 190a kodeksu karnego czyli stalkingu. Mieliśmy w tej sprawie bowiem do czynienia z powtarzalnością zachowań mężczyzny. Co znaczy, że podejmował niechciane zachowania wielokrotnie, na przestrzeni wielu miesięcy. (O tym co to jest uporczywość, przeczytasz także tutaj: Uporczywe nękanie- ile musi trwać, aby uznać je za przestępstwo).
Spawa pozornie tylko wyglądała jak typowy konflikt sąsiedzki. A zaczęło się od tego, że uciążliwy sąsiad miał zwyczaj przesiadywać w ogródku przydomowym, który stanowił część wspólną nieruchomości. Część dostępną dla wszystkich mieszkańców.
Takie uciążliwe, bo powtarzalne, wyzywające, a nawet prowokujące zachowania sąsiada nie tylko że w sposób całkowity wyłączyły możliwość korzystania przez wszystkich pokrzywdzonych z tych wspólnych przestrzeni nieruchomości. Ale i doprowadziły do zamknięcia się pokrzywdzonej rodziny we własnym domu jak w klatce. Ofiary po prostu zasłoniły, niemalże na stałe, w tym także i w okresie letnim, żaluzje. Pokrzywdzeni opuszczali mieszkania tylko w grupie. W ostateczności wyprowadzili się stamtąd.
Sąd uznał, że oskarżony wzbudził w pokrzywdzonych takim postępowaniem uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia i wyrokiem z dnia 2 września 2014 r. (sygn. akt VII K 605/13) uznał go winnym przestępstwa z art. 190a § 1 kk. Co ciekawe, sprawca był już wcześniej karany za umyślne przestępstwo podobne i odbył karę pozbawienia wolności. Co oznacza, że teraz popełnił po prostu recydywę.
Sąd skazał stalkera na karę 2 lat pozbawienia wolności. Bez zawieszenia. (Jeśli chcesz wiedzieć, jakie inne kary grożą za uporczywe nękanie, zachęcam do zapoznania się z tym wpisem: Co grozi za nękanie telefoniczne?).
Co ciekawe, sąd skazał mężczyznę na karę bez tzw. zawiasów, mimo, że oskarżony dopuścił się stalkingu mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność rozpoznania znaczenia czynu. Oraz mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność pokierowania swoim postępowaniem. (O nękaniu przez osobę chorą psychicznie więcej przeczytasz tu: A jeśli stalker jest chory psychicznie?).
Sąd doszedł bowiem do wniosku, że stalker „jest osobą o zaawansowanym poziomie demoralizacji, a jego sposób działania i motywacja zasługują na całkowitą społeczną dezaprobatę„. O tym, że zachowanie oskarżonego nie było incydentalne, wskazują bowiem takie okoliczności popełnienia przestępstwa jak stałe pozostawanie pod wpływem alkoholu. A także niebezpieczny, złośliwy i nieugięty sposób działania, którego następstwem stała się zmiana miejsca zamieszkania przez jedną z rodzin. No i oczywiście sposób życia wielokrotnie karanego oskarżonego, w tym za przestępstwo podobne przed popełnieniem przedmiotowego czyn.
Osobiście cieszy mnie również to, że sąd zwrócił uwagę na fakt braku okazania skruchy za popełnione przestępstwo stalkingu czy brak przeproszenia pokrzywdzonych. Te okoliczności również powinny wpływać na wymiar kary.
Sąd Rejonowy, który wydał wyrok nie zastosował jednak środka karnego w postaci zakazu zbliżania się sprawy do pokrzywdzonych. Taki środek wymierzył stalkerowi dopiero Sąd Okręgowy (wyrok z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. VI Ka 1037/14), po tym jak wpłynęła apelacja od pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych.
Więcej o zakazie zbliżania przeczytasz tu: 5 rzeczy, które musisz wiedzieć o zakazie zbliżania się.
Jak pokazuje ta sprawa, warto walczyć do końca.
Jeśli jednak nie wiesz co robić, kiedy sąsiad cię nęka, nie wiesz od czego zacząć lub chciałbyś po prostu skonsultować twój przypadek, umów się na poradę: kontakt. Jako adwokat prowadziłam dziesiątki takich spraw, zarówno postępowań karnych o nękanie, jak i w sprawach o wykroczenia.
Możesz również odwiedzić moje konta na Instagramie i Facebooku, gdzie często udostępniam filmy z reportaży telewizyjnych, w których wystąpiłam i fragmenty podcastów: Adwokat od stalkingu – Instagram
Odpowiedź: Tak, nękanie przez sąsiada może być zakwalifikowane jako przestępstwo stalkingu, jeśli wypełnia znamiona art. 190a § 1 Kodeksu karnego. Aby mówić o przestępstwie, nękanie musi być uporczywe oraz prowadzić do istotnego naruszenia prywatności ofiary lub wzbudzać w niej uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia.
Odpowiedź: W prawie nie ma sztywnej definicji czasowej, konkretnego czasu, jaki musi upłynąć, aby uznać dane zachowania za uporczywe. Jednak przyjmuje się, że zachowanie sąsiada musi być powtarzalne i trwać co najmniej kilkanaście dni. Nie wystarczy jedna kłótnia czy incydent – musi to być proces rozciągnięty w czasie, w którym sprawca wykazuje się „uporem”, nie przestając mimo próśb i upomnień ofiary.
Odpowiedź: Jeśli działania sąsiada nie noszą znamion uporczywości lub nie naruszają prywatności w stopniu istotnym, mogą być oceniane jako wykroczenie z art. 107 Kodeksu wykroczeń (złośliwe niepokojenie). Różnica polega na tym, że przy wykroczeniu sprawca działa z konkretnym zamiarem zrobienia komuś przykrości, wyprowadzenia z równowagi lub dokuczenia, zaś przy przestępstwie stalkingu sprawca działa w celu poniżenia, udręczenia, wzbudzenia poczucia zagrożenia lu istotnego naruszenia prywatności. Poza tym w przypadku wykroczenia, cecha „uporczywości” nie jest wymagana.
Odpowiedź: Nękanie przyjmuje wiele form. Najczęstsze przykłady to:
Odpowiedź: Pierwszym krokiem powinno być formalne wezwanie sąsiada do zaprzestania naruszeń. Warto skierować do niego pisemne wezwanie, w którym jasno zakomunikujesz, że jego zachowanie narusza Twoje dobra osobiste (prywatność, godność) i poinformujesz o możliwych konsekwencjach prawnych. Często już sam sygnał o podjęciu kroków prawnych studzi zapędy sąsiada.
Odpowiedź: Kluczowe są dowody potwierdzające powtarzalność zachowań sprawcy:
Odpowiedź: Sprawę stalkingu sąsiedzkiego należy zgłosić na Policję lub do Prokuratury poprzez złożenie pisemnego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
Powyższe informacje stanowią opis stanu prawnego na dzień publikacji i nie są poradą prawną w indywidualnej sprawie. Stan prawny od opublikowania mógł ulec zmianie. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie wpisu w celu rozwiązania problemów prawnych. W przypadku wątpliwości zapraszam do kontaktu.